auf Deutsch                  




Krakowiak to obok Poloneza, Mazura, Kujawiaka i Oberka jeden z pięciu polskich tańców narodowych. Ten żywiołowy, skoczny taniec wywodzi się z muzyki ludowej, w której nazywany był albo od sposobu jego tańczenia jako: mijany, przebiegany, suwany, dreptany albo też od miejscowości w której był tańczony np. proszowiak – od Proszowic. Nazwę „Krakowiak” zawdzięczamy wystawionej w Teatrze Narodowym w Warszawie przez Wojciecha Bogusławskiego 1 marca 1794 roku (na cztery dni przed zaprzysiężeniem Tadeusza Kościuszki) operze „Krakowiacy i górale”. Opera ta odegrała w czasie Insurekcji kościuszkowskiej bardzo ważną rolę agitacyjną.

Oczywiście taniec sceniczny, stylizowany różni się w sposobie jego wykonania od mniej widowiskowego, za to obfitującego w przyśpiewki, tańca typowo ludowego. Pierwotnie wykonywany tylko przez mężczyzn jako taniec rycerski, Krakowiak jest obecnie tańczony zespołowo i składa się z dwóch podstawowych elementów: cwału i z następującej po nim figury wykonywanej przez poszczególne pary. Chrakterystycznym krokiem Krakowiaka jest cwał bokiem polegający na odsunięciu i dosunięciu nogi z jednoczesnym przeskokiem. Krok ten umożliwia przejścia do kolejnych figur, np. „kaszki krakowskiej” podczas której tancerze trzymaja się za ręce krzyżując je i kręcą cwałem wokół własnej osi. Inna charakterystyczna figura Krakowiaka to „hołubiec” czyli wyskok z wyciągniętą do góry ręką i z jednoczesnym łączeniem nóg w powietrzu, czy też figura tzw. „porębiańska”, gdy kobieta i mężczyzna stoją naprzeciwko siebie i albo mężczyzna cofa się, a kobieta na niego napiera, lub odwrotnie, przy czym kobieta kołysze się zalotnie to w prawo, to w lewo, a dodatkowo obkręca się. Dynamikę tańca podkreślają liczne skłony, wymachy, naskoki i przytupy. Krakowiak jest wykonywany w szybkim tempie, w metrum 2/4. Charaktertystyczny dla melodii Krakowiaka jest rytm synkopowany, czyli zaburzenie dające wrażenie przyspieszenia tempa poprzez przeniesienie akcentu z jednej części taktu na drugą.

Krakowiaka tańczymy w strojach krakowskich. Najbardziej znany pośród polskich strojów ludowych, będący w świecie symbolem polskości to strój Krakowiaków zachodnich z okolicy Bronowic. Strój ten na przestrzeni wieków miał wiele odmian lokalnych. Najbardziej charakterystyczne elementy stroju kobiecego to biała haftowana koszula z obszernymi rękawami, biały haftowany fartuch tzw. zapaska, kwiecista lub obszywana kolorowymi tasiemkami spódnica, wysokie, czarne sznurowane buty, aksamitny gorset bogato wyszywany i zdobiony paciorkami, cekinami, koralikami, a do ozdoby głowy wieniec z kolorowych kwiatów.



Strój męski stanowi biała wyszywana koszula, czarne kozaki, spodnie w biało-czerwone pasy, szeroki pas z miedzianymi kółkami i miedzianą klamrą, czarny wełniany kaftan, nabijany mosiężnymi gwoździkami, ozdobiony ponadto czerwonymi frędzelkami. Obecnie strój dopełnia czerwona rogatywka obszyta barankiem i ozdobiona pękiem długich piór pawich, których końce związywano czerwonymi lub kolorowymi wstążkami. Innym nakryciem głowy były wełniane, najczęściej białe magierki.

W Polsce Krakowiak towarzyszył nam praktycznie już od przedszkola, gdzie na zajęciach z rytmiki dowiedzieliśmy się, że oto w rytmie Krakowiaka „Płynie Wisła płynie po polskiej krainie, a dopóki płynie Polska nie zaginie”. Warto pamiętać, że utwory o charakterze Krakowiaka tworzyli tak znakomici polscy kompozytorzy, jak Chopin, Moniuszko i Paderewski. Charakterystyczny rytm synkopowany odnajdziemy również w niektórych polskich kolędach (np. "Przybieżeli do Betlejem"). Opis Krakowiaka obecny jest też w literaturze Wyspiańskiego i Reymonta. Powszechnie wiadomo, że muzyka łagodzi obyczaje, być może dlatego wciąż powodzeniem cieszy się przebój minionych dekad wykonywany przez Andrzeja Rosiewicza, w którym to w rytmie Krakowiaka, a jakże „jadą, jadą chłopcy, chłopcy Radarowcy...”


Polecamy również:

Gdy człek w polski taniec stanie...
Zaliczany do tańców narodowych Polonez powstał na przełomie XVI i XVII wieku i tańczony był na dworch magnackich i szlacheckich jako wyraz oddania hołdu, szacunku królowi czy też starszyźnie... czytaj dalej

Przyszliśmy tu po dyngusie...
Śmigus-dyngus to pierwotnie dwa odrębne, słowiańskie obyczaje wywodzące się najprawdopodobniej jeszcze z wierzeń pogańskich.... czytaj dalej

Marsz, marsz Polonia, nasz dzielny narodzie...
W ustawie Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej z roku 2002-go czytamy:
„Uznając wielowiekowy dorobek i wkład Polonii i Polaków za granicą w odzyskanie przez Polskę niepodległości, wierność i przywiązanie do polskości...czytaj dalej

 

 
Polnische Folkloregruppe POLONEZ e.V. Darmstadt