auf Deutsch                  




Zwyczaj śpiewania kolęd to jeden z atrybutów polskich obchodów Świąt Bożego Narodzenia. Obecnie te piękne pieśni o charakterze sakralnym wykonywane są głównie w kościołach w okresie liturgicznym od 24 grudnia do 2 lutego. Dawniej ich naturalnym środowiskiem był dom rodzinny, w którym przekazywano tradycję kolędowania z pokolenia na pokolenie.



Kolęda – od łacińskiego calendae, oznaczającego pierwszy dzień miesiąca - była pierwotnie pieśnią towarzyszącą odwiedzinom w pierwsze dni nowego roku, zawierającą życzenia szczęścia i pomyślności. Z czasem nabrała charakteru pieśni religijnej związanej z narodzeniem Jezusa Chrystusa. Za najstarszą zachowaną polską kolędę uważa się tłumaczony z języka czeskiego tekst z 1424 r. „Zdraw bądź Krolu Niebieski”. Większość polskich kolęd powstała na przełomie XVII i XVIII wieku. Z tego okresu pochodzą m.in.: "Gdy śliczna Panna syna kołysała", "Jezus malusieńki", "Ach ubogi żłobie", "Tryumfy Króla Niebieskiego", "Gdy się Chystus rodzi", "Mędrcy Świata".

W tradycji polskiej obok kolęd funkcjonują również pastorałki - utwory ludowe, związane z Bożym Narodzeniem, często wprowadzające elementy gwary góralskiej i motywy polskiego folkloru.



Na wsiach polskich powszechna była, a w wielu regionach nadal jest, tradycja chodzenia po kolędzie - grupki kolędników, najczęściej dzieci, w okresie od drugiego dnia Świąt Bożego Narodzenia do święta Trzech Króli, chodziły od domu do domu śpiewając najczęściej pastorałki i odgrywając zabawne inscenizacje oraz prosząc o datek lub poczęstunek. Wierzono, że kolędnicy przynoszą szczęście i urodzaj domownikom.

Z biegiem lat sztuka ludowa stawała się coraz częściej inspiracją dla wybitnych poetów i kompozytów. Piotr Skarga napisał tekst kolędy „W żłobie leży” – melodia nawiązuje do poloneza koronacyjnego Władysława IV, a w 1792 roku Franciszek Karpiński napisał „Pieśń o narodzeniu pańskim” znaną obecnie jako kolęda „Bóg się rodzi”. Utwór ten zwany czasem królową polskich kolęd był wykonywany na różne melodie, obecnie do melodii w rytmie poloneza.

W okresie świąteczno-noworocznym w Polsce odbywa się wiele koncertów kolęd. Od kilkunastu lat istotną rolę w podtrzymywaniu tradycji śpiewania kolęd spełnia Międzynarodowy Festiwal Kolęd i Pastorałek w Będzinie, w którym rokrocznie uczestniczy wiele tysięcy osób z Polski, Ukrainy i Białorusi. Festiwal ma formułę konkursu przeznaczonego wyłącznie dla amatorów. W Festiwalu mogą wziąć udział soliści, duety, zespoły wokalne i wokalno-instrumentalne, chóry działające w szkołach, domach kultury, parafiach, stowarzyszeniach, organizacjach polonijnych, a także osoby niezrzeszone. Dolna granica wieku uczestnika wynosi 6 lat.

Zachęcamy zatem do podtrzymywania tradycji wspólnego, rodzinnego grania i śpiewania kolęd i pastorałek!



Polecamy również:

Abośmy to jacy tacy, ino chłopcy Krakowiacy...
Krakowiak to obok Poloneza, Mazura, Kujawiaka i Oberka jeden z pięciu polskich tańców narodowych. Ten żywiołowy, skoczny taniec wywodzi się z muzyki ludowej... czytaj dalej

Przyszliśmy tu po dyngusie...
Śmigus-dyngus to pierwotnie dwa odrębne, słowiańskie obyczaje wywodzące się najprawdopodobniej jeszcze z wierzeń pogańskich.... czytaj dalej

Marsz, marsz Polonia, nasz dzielny narodzie...
W ustawie Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej z roku 2002-go czytamy:
„Uznając wielowiekowy dorobek i wkład Polonii i Polaków za granicą w odzyskanie przez Polskę niepodległości, wierność i przywiązanie do polskości...czytaj dalej

 
 


  
Polnische Folkloregruppe POLONEZ e.V. Darmstadt